ANAKART

Anakart adı üzerinde , çocuklarını kucaklayan bir ana gibi tüm parçaları üzerinde bulunduran parçadır. Görüntü itibariyle bilgisayarın içindeki kartların en büyüğüdür . Bilgisayarınızda bulunan işlemcide dahil olmak üzere , diğer kartlar , ekrankartı ,ses kartı , modem gibi parçaların hepsi ana kart üzerinde “slot” dediğimiz kart yuvalarına takılırlar.Kart şeklinde olmayan hard disk ve CD-ROM gibi sürücülerde veri kabloları (IDE) ile ana -karta bağlanırlar.
Anakartlara bütün kartların anası diyoruz; çünkü PC 'nin diğer bileşenleri bir şekilde anakarta bağlanıyor, birbirleriyle anlaşmak için anakartı bir platform olarak kullanıyorlar; yani PC 'nin sinir sistemi anakart üzerinde yer alıyor. Üzerinde yongalar, transistörler, veri yolları, çeşitli donanımlar için yuvalar, slotlar, bağlantı kapıları, soketler bulunan irice bir baskılı devre. Bir PC nin hangi özelliklere sahip olacağını belirleyen en önemli bileşen.
Burada en belirleyici faktörlerden biri anakartın yonga seti.

YONGA SETİ: Anakartın beynini oluşturan entegre devrelerdir. Bunlara bilgisayarın trafik polisleri de diyebiliriz:işlemci, önbellek, sistem veri yolları, çere birimleri, kısacası PC içindeki herşey arasındaki veri akışını denetler.

Slotlar : Ana karta takılacak ek kartlar slot adı verilen yarıklara takılır. Genişleme yuvası da denilen slotlar video,hd denetleyici,tv,radyo,ses kartı gibi ek kartların sistem veriyolu ile olan bağlantısını sağlar. Genişleme yuvalarının gelişimi sürecinde aşağıdaki standartlar oluşmuştur.

Isa (Industry Standart Architecture/Endüstri standartları Mimarisi/16bit)
Eisa (Enhanced Industry Standart Architecture/Gelişmiş Endüstri standartları Mimarisi/32 bit)
Mca (Micro Channel Architecture/Mikro Kanal Mimarisi/32 Bit)
Vesa (Video Electronics Standart Association/Mikro kanal Mimarisi/32 bit)
PCI (Pheripheral Component Interconnect/64bit)
AGP (Accelerated Graphic Port/Hızlandırılmış grafik portu) şeklindedir. Vesa ve Mca ara teknoloji olup günümüzde kullanılmamaktadır. Vesa veriyolu PCIveriyolu ile tarihe karışmasına rağmen,fazla veri akışı gerektirmeyen modem,ses kartı gibi kartlar nedeniyle isa slotlar halen kullanımdadır. Ancak PCI ses kartı ve modemlerde yaygınlaşmaya başlamış ve yakında ana kartlarda tüm slotlar PCI olacak gibi görünmektedir. AGP olarak adlandırılan port ise yüksek veri akışı gerektiren 3 boyutlu oyunlar,grafik işleme programları gibi uygulamalar için geliştirilmiş ve şu anda sadece ekran kartları için kullanılmaktadır.

Form factor : Ana kartın boyutu ve güç girişi AT ve ATX olmak üzere iki tip olabilir. Bu aynı zamanda ana kartın monte edileceği kasa ile alakalıdır. Yine son dönemde cpu’ların aşırı ısınmaları sebebiyle daha büyük yapıda olan ve montajın kolay olduğu ATX kasalar ve ana kartlar tercih edilmektedir.
 
ANAKART PARÇALARI

   BIOS
   16 Bit ISA yuvaları
   PCI yuvaları
   72 pin SIMM yuvaları
   Cache bellek modülleri
   Pipelined burst cache
   ZIF soketi

1- Bios anakart kaynaklarını içinde bulundurur. Bios ile hdd, floppy , cpu ve port ayarlarını yapmak mümkün. Elektrik kesildiğinde bios bilgileri silinmez. bios hakında daha fazla bilgi için anasayfaya bakınız.

2- 16 Bit İsa yuvalarına ekran kartı, ses kartı ve 16 bit olan bütün kartlar takılabilir. Eski bir sistemdir. Günümüzde artık pek kulanılmamaktadır.

3- PCI yuvaları 64 bitlik veri yolu kullanılır. İsa ' ya göre daha hızlı ve verimlidir. PCI yuvalarına çok çeşitli kartlar takmak mümkündür.

4- 72 pin Simm yuvaları geçen senelere kadar kullanılan bir sistemdi. Ama şu anda günümüzse Sdram denilen yuvalar kullanılmaktadır. Sdram yuvaları 189 pindir.

5- Cache Bellek modülleri Cpu ile ram arasında tampon bellek görevini görmektedir. Cache bellek ne kadar cok olursa makinanın verimi o kadar çok olur.

6- Pipelined burst cache, bu dışarıdan extradan cache bellek takabileceğimiz soket.

7- Zif soket: Cpu 'nun takıldığı yerdir. Günümüzde cpu takılan yer olarak hem zif hemde slot şekillerinde bulabiliriz.

Anakartın üzerine takacağınız en önemli ve olmazsa ol -maz parça işlemcidir.Dolayısıyla anakartınız için birinci kural işlemciniz ile uyumlu olmasıdır. Örneğin ; AMD markalı bir işlemcinin anakartı ile INTEL markalı işlemcinin anakartları farklıdır. Çok eskiden işlemciler ana kartın üzerine lehimlenmiş tümleşik halde idi. İşlemclerin çeşitlenmesi ve sürekli gelişme -si yeni sorunları da beraberinde getirdi. Üreticiler her işlemci için ayrı bir anakart üretmek yerine işlemcinin takılabileceği  ve ona uygun ayarların yapılabileceği anakartlar geliştirdiler. İşlemciler anakartın üzerindeki slot veya soket şeklindeki yuva ya oturtulurlar. Bir fiyat listesine baktığınızda işlemcilerin ba -şında yazan slot veya soket kelimeside işlemcinin hangi tipteki yuvaya oturtulabildiğini ifade eder. Başka bir deyişle bu iki tipdeki işlemcinin farklı olan yanı şekilleridir.
Anakartlar yada işlemciler gibi slot ve soket olmak üzere ikiye ayrılırlar. Çok nadirde olsa bazı anakartlar da hem slot hem de soket veya işlemci yuvası bulunur. Slot şeklinde olan bir işlemciyi soket anakarta takmamız mümkün değildir. Aynı şekilde , soket olan bir işlemciyi slot olan bir anakarta takamızsınız. Ancak CPU çevirici(converter) denilen bir yan ürün kullanılarak soket işlemcileri slot anakartlara takabilirsiniz.
Soket işlemcilerde kendi aralarında farklılık gösterirler. Hatta aynı marka işlemcilerde bile farklılık olabilir. Örneğin ; yeni nesil INTEL P4 işlemciler soket 478 tipindeki soketi kul lanırken , INTEL CELERONLAR 370 tipindeki soketi kullanırlar. Dolayısıyla işlemci ve anakart seçimini beraber düşünmek gerekir.
Genelde anakart hakkında dergilerde olsun ilanlarda olsun göz önüne çıkan kelimeler bilgisayar terimleri olduğu için tüketici her zaman şikayet halindedir. Yeni geliştirilen ATX, USB, MMX, AGP, SDRAM gibi anakartlarla bağlantılı ve tamamen işlemcilerle anakartlar üzerinde odaklanan kavramları anlatılmaya çalışılacak.
PC'nizi hangi chipsetin yönettiğini biliyor musunuz? Intel'in VX'i, HX'i, TX'i, LX'i mi, yoksa VIA, ALI ya da SIS'in herhangi bir chipseti mi? Anakartınızın chipsetini bilmiyorsanız bu pek de hayret edilecek bir şey değildir: Zira anakartlar PC'lerin merkezi parçası ve chipsetler de bunların en önemli yapıtaşı olmalarına rağmen, bilgisayar ticaretinde (özellikle de bilgisayar ilanlarında) anakartın üreticisi ve kullanılan chipsetin hiçbir önemi yokmuş gibi hareket ediliyor. Ancak bazı küçük ilanlarda, yedek parça listesinde chipsetler belirtiliyor. Bu garip kısaltmaların ne demek olduğunu bilinirse ihtiyacı olunan anakart satın alınır, böylece hem istenilen performans elde edilir, hem de geleceğe doğru yatırım yaparak mali açıdan tasarruf edilebilir.

CHIPSET   
Anakart ile ilgili belkide üzerinde en çok durulması gereken konu anakartın chip setidir.
Anakart üzerindeki faaliyetlerin kontrolu tamamıyla chip setin elindedir. Bu faaliyetlerden bazılarını sıralayalım: Sistem saatin veri yollarını kontrolu, Interrup (IRQ) kontrolu , DMA kontrolu, USB kontrolu ve CPU çalışma parametreleri gibi daha bir çok fonksiyon sistemdeki tüm bilgiler işlemciye iletilerek işlemci üzerinde işlenir ve tekrar geri gönderilir. Böyle olunca işlemci portlarda, sabit diskten , PCI ve AGP veri yolları gibi kanallardan gelen verilerin çakışmasını önlemek ve bunların bir düzene koymak başlı başına bir iştir. İşte bu karmaşık görev chip setin işidir.
   Chip set iki bölüme ayrılmıştır: North bridge (kuzey köprüsü) ve south bridge (güney köprüsü). Anakartı tower tipindeki kasa içine yerleştirip yandan baktığımızda yukarıda yani kuzeyde olan chip north bridge adını alır. Daha aşağıda olan PCI yuvalarının sağında bulunan, yüzeyce biraz daha küçük olab chip de south bridge adı verilmiştir. Bu iki chip set birbiriyle kombine haberleşerek çalışırlar fakat kontrol ettikleri birimler farklıdır.
IRQ
   Bilgisayar işlemcisi aynı anda yanlızca bir işi yapabilir. Bu işleri milisaniyeler içinde bitirdiği için bz onu aynı anda birden fazla iş yaıyormuş gibi algılarız. IRQ, bilgisayarın o an içindeki yaptığı işi keserek başka bir işe başlamasını sağlayan modldür. Bilgisayarda sıfırdan başlayarak 15 ‘e kadar olmak üzere 16 IRQ kanalı vardır. Bilgisayarınıza takılan her hangi bir parça  örneğin ; ses kartı bu kanallardfan birini alır. Eğer bir kanal birde fazla aygıt atanmışşsa çakışma meydana gelir. Ve bu aygıt çalışmaz . bunu görmek için Windosws 95-98 –2000 altında masaüstünde bulunan “Bilgisayarım” simgesi üzerine gelin. Buradan aygıt yöneticisine tıkladığınızda bilgisayarınız da bulunan tüm aygıtlar liste halinde görülecektir. Eğer çalışma yan veya çakışma olan bir aygıt varsa bunun üzerinde kırmızı çarpı(X) veya (!) işiareti belirir. Buradan çalışan aygıtların üzerine tıklayıp özelliklerine gelerek ilgili aygıtların 16 IRQ kanalından hangisini kullandığını görebilirsiniz. Çakışmayı önlemek için çakışma olan aygıtı PCI slotunu değiştirip tekrar deneyebilirsiniz . ancak tüm PCI slotları doğru ise çakışmaları önlemek hemen hemen imkansız hale gelir. Zira 16 IRQ kanalı yetersiz kalır. Eğer bu şekilde çakışmları önleyemiyorsanız kullanmadığınıuz portlara ayrılşmış olan IORQ ların BIOS tan kaldırabilirsiniz. Örneğin USB portunu hiç kullanmıyorsannız buna ayrılmış olan IRQ kanalını disable durumuna getirerek bi kanalı boşaltabilirsiniz. Bu ayarları BIOS içindeki PNP/PCI CONFIGURATION altında bulabilirsiniz.
   BIOS menusundeki ;IRQ kontrolu , chipsetin kontrol ettiği faaliyetlerden yamlızca biridir.
   1998 yılının başlarında Intel 440 BX chipsetini piyasaya sundu. Chipset tarihinde gelmiş geçmiş en buyuk başarıyı alan chipset intelin ürettiği 440 BX chipsetidir. Bu chipset halen güncelliğini sürdürmektedir. 440 BX chipsetin özelliklerinden bazılarını sıralayalım:
   66 MHz ve 100 MHz bus hızları desteği
   1 GB ‘a kadar SDRAM desteği
   233 MHz ile 550 MHz hızlarındaki işlemci desteği
   AGP desteği
   UDMA-33, UDMA-66 desteği

    Chipsetin bu özellikleri değişik markalardaki anakartlara göre farklılık göstermektedir.440 BX chipsetin en buyuk başarısı 100 MHz bus hızına çıkan ilk chipset oluşudur. Bu hızda çok istikrarlı sorunsuz çalışan bu chipset günümüzün yeni 133 MHz anakartlarındada küçük modifikasyonlarla kullanılabilmektedir.
En bilinen chipset üreticileri şunlardır:
   Acer Laboratories,Inc.(Ali)
   Advanced Micro Devices(AMD)
   Eteq Components Ltd.
   Intel
   OPTi
   Silicon Integrated Systems Corp.(SiS)
   VIA technologies
   PCChips Manufacturing Ltd.

JUMPER
   Çok eskiden  işlemciler anakart üzerine tümleşik halde üretiliyordu. İşlemcilerin hızlı gelişimi ve çeşitliliği sebebiyle anakartları ile işlemciler birbirinden ayrıldı. Bu sayede bir anakart üzerine farklı işlemcilerin takılabilmesi ve anakartı komple değiştirmek yarine daha hızlı bir işlemci takarak sistemi hızlandırmak mümkün oldu.
   Her işlemcinin farklı özellijkleri vardır. İşlemci  çarpanı , HSB hızı yani bus hızı ve çalışma voltajı farklı olabilir. Dolayısıyla işlemcinizi değiştirdiğinizde anakart üzerinde gerekli ayarları yaparak işlemcinizin doğru çalışmasını sağlamanız gerekir. Aksi takdirde sistem hiç açılmayabilir. Bu ayarlar jumper denilen küçük iletki parçacıkları ile yapılır.
   “Jump” kelimesi ingilizcede sıçrama, zıplama anlamında kullanılır. Jumper de buradaki akımı bir pinden diğerine atlatan minik parça anlamındadır. Asıl itibariyle jumper dediğimiz parça, düz bir iletkenden ibarettir. Hatta çok sıkıştığında jumper yerine sigara kağıdı veya aliminyum folyo bile kullanılır. Ancak tavsiye etmiyorum. Zira aliminyum yanlış pinlerede değebilir. İşlemci ayarları eskiden yanzlıca jumperler yardımıyla yapılabiliyordu. Oysa günümüzde BIOS ve dipswitch de kullanılmaktadır. Jumper ile işlemci ayarlama işlemi biraz ilkel gözüksede neticede yanlızca işlemciyi değiştiriken yapacağınız bir işlem olduğu için çokda problem değildir.
   Jumperler sayesinde işlemciyle ilgili bilgi, anakart üzerindeki elektiriksel köprüler kappatılarak ve ya açılarak sistemdeki ilgili chiplerin anlayacağı bir dile çevrilir.
   İşlemci ile ilgili 3 ayar yapmak gerekir: işlemci çarpanı,bus hızı ve voltaj. İşlemci çarpanı hemen hemen tüm işlemcilerde işlemci tarafından kontrol edilir. Fabrika çıkışı dışandaki bir çarpan ile işlemci çalışmaz buna çarpan kilidide denir. Bu hızını yanlış ayarlasanız bile işlemcinizin çalışma ihtimali vardır. Zaten  “ower clock” denilen işlemde bus hızıyla oynamaktadır. Ancak yanlış ayarlanmış FSB hızı, sisteminizin sık sık kilitlenmesine, işlemcinizin kömür olmasına sebep olabilir zira ower clock çok d,kkat gerektiren bir iştir ve sisteminizde bir takım modifikasyonlar yapmanızı gerekltirir. Doğru çarpanı bulmak çokta zor değildir. Örneğin şu an piyasada bulunan bir çok celeron işlemcinin bus hız 66 MHz ,(100 MHz lik olanlarda bulunmakta) celeron 700 işlemcisinin , işlemci çarpanı şöyle bulunur:
700/66=10,66... bulunan rakam yuvarlanır ------ 10.5
   yani bu işlemcinin çarpanı 10.5 dir. Yapılan yuvarlama işleminin sebebi 66 MHz olarak alınır. Bus hızının gerçekte 66,66666.... olmasındandır. Bu bilgileri bilmedende anakart kitapçığını kullanarak orada işlemcilere göre gösterilen jumper ayarlarıyla yapabilirsiniz.
   Yeni anakartlarda jumper yerine mekanik bir şey kullanmadan BIOS içinden işlemci ayarlarını yapabilirsiniz. Softmenu teknolojisini ilk kullanan ABIT firmasıdır. Şu an bir çok anakartta işlemci ayarlarının BIOS tan yapmak mümkündür. Bunun yanı sıra “dipswitch” denilen küçük switchler ile kimi anakartlarında işlemci ayarları  yapmak mümkündür.
   İşlemci voltajının doğru ayarlanması çok önemlidir. Yapılacak küçük bir dikkatsizlik işlemcinizin yanmasına sebep olabilir. Örneğin 1.7 volt ile çalışan işlemcinin 2.5 volt elektirik verirseniz işlemciyi yakabilirsiniz. Bu nbakımdan voltaj ayarlarını yaparken özellikle dikkatli olun eğer bilgisayarınız çalışıyor ancak zaman zaman kitleniyorsa voltaj ayarından şüphelenin. Çünkü yüksek voltajda çalışan işlemci, ısınır ve buda kilitlenmelere sebep olur.

BIOS
   Kısaca BIOS dediğimiz ROM BIOS (Read Only Memory Basic Input Output System) anakart üzerinde bulunan özel bir çipin adıdır. BIOS lar çeşitli anakartlara göre farklılıklar göstersede temelde aynı görevi üstlenirler. Bu çipin görevi sisteme ortamda bulunan aygıtlarla ilgili temel bilgileri vererek makinanın açılmasını sağlamaktır. Bilgisayarın açma düğmesine bastığınızda BIOS sistemde kısa bir araştırma yapar ve tanımlanmış olan konfigürasyon bilgilerine göre sistemi açar. Eğer sabit diskinizde tanımlanmamışsa bilgisayar sabit diskinizi çalıştıramayacak ve dolayısıyla sabit diskiniz üzerinde bulunan işletim sistemi açılmayacaktır. Örneğin sabit disk için bu bilgiler; kaç sektörden oluştuğu, büyüklüğü gibi bilgilerdir. Yeni sistemlerin tümünde bu tanımlama işlemleri otomatik olarak yapılabilir. İlk açılışta bilgisayarın BIOS yardımıyla tüm sitem bileşenlerini incelemesi ve yüklemesine “Boot etme” de denilir.  Bilgisayar açılırken yani power düğmesine bastıktan birkaç saniye sonra, “delete”  yani silme tuşuna basarsanız BIOS ekranı açılır (farklı markadaki BIOSlarda farklı tuşlarla BIOS a girilebilir. Açılma esnasında hangi tuşa basıldığında BIOSa girileceği yazısı bulunmaktadır.) BIOS anakarttaki çipe eklenmiş bir çeşit yazılımdır. Siz bilgisayarınızı kapatsanız bile kaybolmaz. Satın aldığınız veya alacağınız anakartın kitapçığının özenle korunması gerekir. Kitapçıklarda anakartın özellikleriyle ilgili çok faydalı bilgilerin yanı sıra BIOS hakkındada çok ayrıntılı açıklamalar mevcuttur. Temel olarak BIOS ekranına girdikten sonra, bir takım değişiklikler yapılır ve bunlar kaydedilerek (Save and Exit) BIOS tan çıkılır. Bundan sonra sistem kendi yaptığınız yeni konfigürasyona göre açmaya çalışacaktır. BIOS üzerinde yapacağınız yanlış bir ayar sisteminizin açılmamasına kilitlenmesine ve hatta tekrar BIOS ekranına giremememize yol açabilir. CMOS reset ile BIOS unuzu tekrar fabrika çıkışı konfigürasyonuna döndürebilirsiniz. CMOS reset jumperının nerede bulunduğunu anakart kitapçığına bakarak bulabilirsiniz. Yapacağınız işlem bir jumper çıkarıp hemen yanındaki bağlantı noktasına takmaktır. Bu işlem yapıldığı anda BIOS resetlenir, yani fabrika çıkışındaki ilk (default) ayarlara döner. Daha sonra jumperı tekrar eski yerine takıp bilgisayarı açabilirsiniz. CMOS reset işlemi yapıldıktan sonra mutlaka BIOS a girip kontrol edin. Değiştirmemiz gereken değerler olabilir.

   33 MHz de çalışan, maxsimum  uzantı yuvalarının sayısı 5V veya 3.3V ‘lu sistemlere göre değişir.Konnektorunun özel yapısı PCI yolunun yüksek frekansta çalışma için uygun kılar.

İşlemci Yuvaları

Anakartlar için sürekli yüksek kalite isteği vardır. Anakartlar işlemcilerle beraber bilgisayarınızın gücünü etkilerler. Şimdilerde anakart/CPU uyumunun (işlemci yuvaları) farklı tipleri vardır, Bunlar
   Slot 1: Pentium III ve Pentium II işlemcilerde kullanılır.
   Slot A: AMD firmasının ürettiği Athlon işlemcilerde kullanılır.
Slot 1 ile Slot A birbirine rakip olarak (İntel ve AMD) çıkmışlardır. Slot 1 İntel firmasının çıkarmış olduğu işlemci yuvası tipidir. Slot  ise AMD firmasının Athlon işlemciler için çıkardığı bir işlemci yuvası tipidir.
   Socket A: AMD firmasının ürettiği Athlon PGA ve Duron işlemciler için
   Socket 370: Celeron ve Celeron PPGA işlemcilerde kullanılır.
   Süper Socket 7: Pentium işlemcilerde kullanılır.
   Slot 2: Xeon (Intel'in 100 Mhz'lik anakartta çalışabilen yeni işlemcisi) işlemcilerde kullanılır.
   Socket 3: 486 işlemcilerde kullanılır.
ve değişik bazı modellerde vardır.
Son zamanlarda iki işlemcili sistemler çıkmıştır. Çift işlemcili anakartlar sunucularda (server) kullanılmaktadır ve sunucunun yükünü hafifletmektedir. Çift işlemcili sistemlerde işlemciler birbirine daima yardımcıdırlar ve biri bozulduğunda diğeri devreye girer. Ayrıca anakart üreticileri Pentium III ve Celeron işlemcilerin her ikisinde de çalışan anakartlar üretmektedirler. Bunun sebebi kullanıcıya işlemci seçimi yapabilme imkanı tanımaktır. Bunların ikisi de aynı anda çalışmazlar. Örneğin sizin anakartınızda iki tane PIII800 işlemci var ise PIII 1600 hızında çalışır anlamına gelmez. Yakın bir tarihte şimdi kullanılan anakartlar  (geleneksel anakartlar) için işlemci bugünkü problem bitmiştir. Çünkü çift işlemcili anakartlar üretilmeye başlanılmıştır.

Anakartlarda adı geçen bazı terimler

FSB: Front Side Bus adı verilen işlemci ile anakart yongası arasındaki veri aktarım hızıdır. 66/100/133MHz lik veri yolunu destekleyen anakart ve işlemciler bulunmaktadır. Örneği Intel BX yongası 66 ve 100MHz lik veriyollarını, I820 yongası 100 ve 133MHz lik veri yollarını desteklemektedir. PIII 866EB işlemci 133MHz de çalıştığından kullanılacak anakartın 133MHz desteğinin olması gerekmektedir.
CPU Çarpanı: İşlemci hızını belirleyen faktördür. İlk çıkan Pentium III ler 100 MHz veri yolu hızında (FSB) çalışıyordu ve bir çarpan değerine sahipti. Bir işlemciyi anakartta kullanabilmek için 100MHz lik veri yolu hızı ve işlemci çarpanının sağlayan Dipswitch yada jumperlar kullanılması gerekiyor. Bu jumperlar ve Switch ler bazı anakart üreticiler tarafından kaldırılıp bunun yerine yazılımsal olarak anakart BIOS undan da yapılabilmektedir. Örneğin 600MHz hızındaki bir işlemci 6X100 (FSB)=600MHz olarak tanıtılır. {{ Eğer anakart ara FSB veriyolu hızlarını da destekliyorsa örneğin 112MHz gibi çarpanları kullanarak 6X112=672MHz gibi bir değerle yada 6.5X100=650MHz overclock olarak çalıştırılabilir. Ancak işlemciyi overclock yani normal çalışma şartları dışında yüksek hızlarda çalıştırmak ısınma ve güvenlik değerlerini aşacağından kullanılan parçaların ömrünün azalması hatta arızalanmasına sebep vereceğinden üretici firmalar tarafından önerilmez ve bu nedenle arızalanan ürün garanti dışı olarak nitelenir. Bu nedenle overclock yapma kullanıcı sorumluluğundadır.}} Yeni Celeron ve CuMine Pentium III işlemcilerde ise işlemci çarpanı artık Intel tarafından kitlenmiş durumda yani işlemci çarpanı sabit. Dolayısıyla işlemcinin Pentium III yada Celeron olmasına göre anakart veriyolu hızı 66/100/133 MHz olarak ayarlanması işlemcinin anakartta tanıtılması için yeterli.
STR (Suspend To RAM): Bilgisayarın çalışmadığı durumlarda ekrandaki mevcut bilgilerin sadece Sistem belleklerinde saklanıyor. Bu arada diğer işlemci Fan,ekran kartı , güç kaynağı fanı gibi bütün PC bileşenlerdeki gücü kesilerek daha az enerji tüketimi sağlanıyor. Aynı zamanda Windows açılış süresinden daha kısa bir sürede sistem ekranda hangi görüntü var ise o görüntüde bilgisayar açılışı yapılıyor. Böylece tıpkı Televizyonlardaki gibi 7-10 saniye gibi bir sürede sisteminizi açabiliyorsunuz.
AMR ( Audio Modem Riser- Ses Modem konnektörü): Daha çok Modem olarak kullanılacak yeni bir yapıdır. Modemler iki bileşenden dijital ve analog parçalardan oluşmaktadır. AMR yapı için ise modemi oluşturan digital parçalar anakart tarafa bırakılıp analog parça ise AMR kart üzerinde toplanmış. Bu nedenle maliyeti düşürülmesi hedeflenmiş. Modem bileşenlerinin tamamının anakart üzerine konmayışının nedeni ise modemlerin her ülke için kendi PTT onaylarının gerekmesi. PTT onayı alınmadığı taktirde bütün anakartın ülkeye getirilememesi riski olacağından böyle bir çözüme gidilmiş.
ATA (Advanced Technology Attachment) IDE (Integrated Drive Electronics) olarak bilinir. Bilgisayarın anakartı ,ile disk depolama aygıtları (CD ROM, HDD,...) arasında kullanılan standart bir elektronik ara yüzdür.
CMOS (Complementary Metal-Oxide Semiconductor)     En fazla transistörlerde kullanılan teknolojinin ismidir.  CMOS yarıiletkeni (CMOS Semiconductor) negatif (N tipi transistör)ve pozitif (P tipi transistör) şarj iletkenlerini içerir. Bilgisayarın saatinin, şifresinin ve değişikliğe uğrayan diğer BIOS ayarlarının tutulduğu kısımdır.
EDO RAM (Extended data output RAM) İntel Pentium işlemcilerin ana bellekten okuma zamanının kısaltıldığı çiptir. EDO RAM  66 MHz Pentium için tasarlanmıştır. Ve günümüzde üretimi durmuştur.
IRQ (Interrupt Request-Kesme İsteği)  Mikroişlemcinin bir donanım birimi ile ne zaman veri alışverişi yapması gerektiğini anlayabilmesi için mikroişlemciye donanım birimlerinden haber gelmesi gerekir.  Bu haberleşme işlemi IRQ’lar tarafından sağlanır. Bir donanım birimi kendisine ait IRQ numarası ile gerektiğinde mikroişlemciye haber verir. Bu haber genellikle yapılan işi bitirme (kesme) anlamındadır. Bilgisayarlarda iki çeşit kesme vardır. Birincisi donanımsal kesme (Hardware interrupt), ikincisi yazılımsal kesme (Software interrupt)’dir.
16 adet donanımsal kesme vardır ve bunlar 0’dan 15’e kadar numaralandırılmıştır. Bilgisayara takılan donanım birimlerinin IRQ’ları kart üzerindeki jumper veya dip-switch’lerle yapılır. Eğer kart üzerinde jumper veya dip-switch yoksa bu ayar kartla birlikte verilen yazılım tarafından yapılır. Kart tak&çalıştır özelliğine sahipse IRQ ayarlarını kendisi otomatik olarak yapacaktır. Bir kartın :IRQ ayarı yapılırken diğer donanımlarla aynı IRQ’ların kullanılmamasına dikkat edilmelidir. Örneğin IRQ4 (COM1) kesme mouse portu için ayrılmıştır. Aynı şekilde IRQ4’e ayarlanmış bir modem kartı taktığınızda IRQ’lar çakışacaktır. Bilgisayar üzerinde bulunan ve değiştirilemeyen IRQ numaraları şunlardır.
IRQ 00 Sistem saati
IRQ 01 Klavye
IRQ 06 Disket sürücü
IRQ 14 Birinci IDE kontrolcüsü
IRQ 15 İkinci IDE kontrolcüsü
   0’dan 15’e kadar numaralandırılmış olan donanımsal kesmelerin her birine birer yazılımsal kesme karşılık gelir. Her yazılımsal kesmenin yönlendirildiği bellek adresi RAM ‘in sıfırınca adresinde yani başlangıcında yer alır. Bir donanım kesmesi gerçekleştiğinde, mikroişlemci gerçekleşen donanım kesmesinin numarasına karşılık gelen yazılımsal kesmenin numarasını hesaplar. Belleğin başlangıcında bulunan adres tablosundan, hesapladığı yazılımsal kesmenin yönlendirildiği adresi okur ve böylece yapmakta olduğu işi kesince nereye dallanması gerektiğini öğrenmiş olur.
   Bu arada yapmakta olduğu işin nerede kesildiğini ve o andaki işi ile ilgili bilgileri bellekte Stack (Yığın) adı verilen bölgeye kaydeder. Böylece kesme gerçekleşmeden önce yaptığı işe geri dönmesi için gereken bilgileri kaybetmemiş olur. IRQ’lar PIC (Programmable Interrupt Controller- Programlanabilir Kesme Kontrolcüsü) tarafından kontrol edilirler. PIC anakart üzerinde yer alan bir donanım birimidir. Mikroişlemci PIC’i ilgili base I/O adreslerini kullanarak istenilen biçimde programlayabilir. Bu programlamadaki amaç mikroişlemcinin gereksiz kesmelerle meşgul edilmemesidir.

BASE I/O: Mikroişlemci ile donanımlar arasındaki iletişimi sağlayan adrestir. Bu donanımlar ses kartı ve modem kartı gibi aygıtlardır. Mikroişlemci ile donanımlar arasındaki iletişim veri yolları üzerinden gerçekleşmektedir. Base I/O numarası ise veriyolu üzerinden aktarılan verilerin birbirine karışmadan doğru yere varmasını sağlar.
   Her donanım (kartın) mikroişlemci ile haberleşmesi için farklı bir base I/O adresi vardır. Birden fazla kartın aynı adresi kullanması durumuna çakışma denir. İki kartın aynı adresi kullanması durumunda mikroişlemci tarafından gönderilen taraftan gönderilen komutlar bu kartlar tarafından doğru algılanmaz. Bu durum kartların çalışmamasına ya da hatalı çalışmasına neden olur. Bir bilgisayara taktığınız kartın hangi base I/O adresini kullandığını bilmelisiniz. Eğer bilgisayarlarda aynı base I/O adresini kullanan başka bir kart varsa sonradan takılan kart başka bir base I/O adresine ayarlanmalıdır
   Bu ayarlama kartın üzerinde bulunan jumper ya da dip-switch’lerle yapılır. Tak&çalıştır özelliğine sahip kartlarda bu tür bir ayarlama gerekli değildir. Çünkü tak&çalıştır özelliği olan kartlar kullanacakları adresleri otomatik olarak kendileri bulurlar. Kartların bu özelliklerinden yararlanabilmek için tak&çalıştır özelliği olan anakartlar kullanılmalıdır. Ayrıca kullanılan işletim sistemi de tak&çalıştır özelliğini desteklemelidir.
   Tak&çalıştır özelliğine sahip kartlarda da bazı durumlarda base I/O adresi değiştirmek gerekebilir. Bu kartlar genellikle ağ bağdaştırıcısı (ethernet)kartlardır. Bunların mutlaka konfigürasyon disketlerini edinmeniz gerekir.
Bazı kartlarda ise üzerlerinde bulunan jumper veya jumperlar yardımıyla tak&çalıştır özelliğini iptal ederek kullanabilirsiniz.
Bir kartın tak&çalıştır özelliğini iptal etmeniz gereken durumlar şunlardır. İşletim sisteminin tak&çalıştır özelliğinin olmaması durumunda ve kartın base I/O adresini değiştirmek gerekirken disketinin olmadığı durumlarda.
Her kart her adreste çalışmaz, genel olarak her kartın kullandığı adresler vardır. Bu adresler hemen hemen standart hale gelmiştir. Kartların kullandıkları adresler kitapçıklarından öğrenilebilir. Aşağıda standart haline gelmiş base I/O adresleri görülmektedir.
Ses kartları: 220h (h:hexadecimal olduğuna işarettir)
Ağ bağdaştırıcı kartlar: 300h, 340h ve 320h
Modem kartları: 2F8, 2E8
Önemli olan, kartların birbirlerinden farklı base I/O adreslerini kullanmasıdır. Çünkü bilgisayar üzerinde standart olarak kullanılan ve değiştirilmeyen base I/O adresleri ve bunları kullanan donanımlar vardır. Bilgisayara takılan kartlardan biri bu sabit adreslerden birini kullanmaya kalkarsa çakışma meydana gelir.
Aşağıda bilgisayar üzerinden sabit olarak belirlenmiş bazı base I/O adresleri görülmektedir...
1f0-1ff Birinci IDE kontrolcüsü
170-17F İkinci IDE kontrolcüsü
200-20F Oyun potu
3b0-3bF /3C0-3CF Ekran kartı
3F0-3F7 Disket sürücü kontrolcüsü
DMA (Direct Memory Access-Doğrudan Bellek Erişimi)
    Mikroişlemciler donanım birimleri ile veri alışverişi yapmak için base I/O adreslerini kullanırlar. Bu işlem bazen mikroişlemciyi gerektiğinden fazla meşgul eder. Bu şekilde mikroişlemcinin diğer işler için yapması gereken zamanı kısıtlar. Buna örnek olarak, mikroişlemci bir ses örneğini ses kartına çalması için göndermiş olsun, burada mikroişlemcinin yaptığı iş, belleğin belirli bir adresinde bulunan bu ses örneğinden her seferinde bir byte alıp base I/O adresini kullanarak ses kartına göndermektir. Bu işlem sırasında mikroişlemcinin yapması gereken başka bir iş varsa, anakart üzerinde bulunan ve DMA adı verilen donanım birimini araya sokar.
   DMA’nın yaptığı iş bellek ile diğer donanım birimleri arasındaki veriş alışverişini yapmaktır. Ses kartı örneğinde, bellekte bulunan ses örneğini ses kartına aktarma işlemini DMA yapmış olsaydı, mikroişlemci bu işle meşgul olmayacak ve yapması gereken diğer işlere devam edebilecekti.
   DMA ile yapılan veri transferine örnek olarak yine bir ses kartı ile DMA arasındaki veri alışverişini verebiliriz. Veri alışverişini DMA yapacağına göre bu durumda mikroişlemcinin yapması gereken sadece bu işlemi başlatmak olacaktır. Mikroişlemci, DMA’ya DMA’nın base I/O adresini kullanarak, transfer etmesi gereken verilerin bellekteki başlangıç adresini, uzunluğunu ve ne hızda transfer etmesi gerektiğini verir.
   Bu bilgiler DMA’ya ulaştıktan sonara mikroişlemci, DMA’ya transfer işlemine başlaması için bir komut gönderir ve transfer başlar. Ses kartı gelen ses örneklerini çalarken mikroişlemci de başka işlerle meşgul olur. Transfer işlemi bitince, bu durum mikroişlemciye ses kartı tarafından oluşturulan bir kesme ile bildirilir. Mikroişlemci bu durumda ya DMA’yı durdurur ya da yeni bir iş verir.
   Bir bilgisayarda 0’dan 7’ye kadar numaralandırılmış 8 adet DMA kanılı bulunur. bu kanallardan ilk 4’ü Low DMA, kalan 4’ü High DMA olarak adlandırılır. Low DMA kanalları , bir seferde 8 bitlik veri transfer edebilirler. High DMA kanalları ise bir seferde 16 bitlik veri transfer edebilirler.
   8 bit ve 16 bit ses örneklerini çalabilen ses kartları iki ayrı DMA kanalı kullanırlar. 8 bitlik ses örmeklerini çalabilmek için Low DMA kanalını, 16 bitlik ses örneklerini çalabilmek için High DMA kanalı kullanırlar.
   DMA ile ses kartına veri aktarımını genellikle oyun programlarında kullanılan bir yöntemdir. İki ayrı donanım birimi aynı DMA kanalını kullanamaz. Aksi taktirde DMA çakışması olur ve bu donanım birimleri çalışmaz.
Aşağıda bazı sabit DMA kanalları görülmektedir.
DMA 2 Disket sürücü
DMA 4 MA kontrolcüsü.
Bunların dışında kalan diğer DMA kanalları diğer donmanım birimleri için ayrılmıştır.
USB (Universal System Bus)
Microsoft, Compaq, National Semiconductor ve diğer 25 USB üyesi tarafından geliştirlmiş olan USB, klavye portu, paralel portlar, oyun portu ve seri portların yerine, yüzün üzerinde USB uyumlu aygıtı zincirleme olarak bağlayabileceğiniz, tek bir bağlantı ile almayı hedefler. Bu tek bağlantı dokuz pin bir seri porttan da basittir, çünkü sadece 4 pini vardır. Fiziki olarak bilgisayara takılmış olan bir tek aygıt (örneğin klavye) görünür, geri kalan her şeyde bu aygıt (örnekte klavye) üzerindeki bir hub'a takılır, veya bilgisayar bir hub taklılır ve diğer her şey bu hub'a takılır. SCSI'de olduğu gibi, her aygıta bir seferde yedi tane başka aygıt ve hub takılabilir.
USB seri portlardan daha hızlı olmak üzere de tasarlanmıştır. Bu standart, seri bir arabirimin saniyede 100 ve üzeri kilobit hızına karşılık, saniyede 12 megabit' e kadar veri transfer edebilen bir arabirim tanımlar. Bu hız düşük çözünürlüklü video konferans gibi telefon uygulamalarına yetişmek üzere belirlenmiştir.