SQL (Structured Query Language) kendisi bir programlama dili olmamasına rağmen bir çok kişi tarafından programlama dili olarak bilinir. SQL herhangi bir veri tabanı ortamında kullanılan bir alt dildir. (sub language) SQL ile yalnızca veri tabanı üzerinde işlem yapabiliriz. SQL cümleceikleri kullanarak veri tabanına kayıt ekleyebilir, olan kayıtları değiştirebilir silebilir ve bu kayıtlardan listeler oluşturabiliriz. SQL cümlecikleri genellikle aynı olmakla birlikte farklı veri tabanı ortamlarında değişebilmektedir. Ayrıca veri tabanlarının kendilerine özgü sql komutlarıda vardır. Biz burada her ortamda geçerli olan temel sql komutları işleyeceğiz.Şimdi örnekler kullanacağımız bir database tanımlayalım. Aşağıdaki Örnekler Microsoft SQL Server 6.5 'da denenmiştir.

Tablo adı : personel
Kolon : sicil_no:text (8)
Kolon : ad:text (8)
Kolon : soyad:text (8)
Kolon : dogum_tarihi:date
Kolon : dogum_yeri:text (8)
Kolon : cinsiyeti:text(1)
Kolon : medeni_hali:binary
Kolon : meslek_id:smallint
Kolon : egitim_durumu:binary
Kolon : adres:text (50)

Tablo adı : ucretler
Kolon : per_sicil_no:text (8)
Kolon : baslama_tarihi:date
Kolon : aylık_ucret:numeric
Kolon : aile_yardimi:numeric
Kolon : egitim_yardimi:numeric
Kolon : kesinti:numeric:

Tablo adı : meslekler
Kolon : meslek_id:smallint
Kolon : aciklama:text (23)
Kolon : taban_ücret:numeric



From


İlk önce bu komut ile başlayalım. Bu komut bütün SQL cümleciklerinde bulunması gerekli bir komuttur.Bu komut ile hangi tablolar üzerinde çalışa
From daki örnekleri SELECT komutundan sonra açıklayacağım.

Örnek 1 :


Örnek 2 :


Select

Örnek 3 :

Bütün meslek bilgilerini almak istersek yukarıdaki gibi bir query yazmalıyız.

Örnek 4 :
Bu query ise bize firmamızda çalışan bütün personeli listeler.



DISTINCT

Bir SQL ifadesinde tablodaki tekrarli satirlarin listeleme sirasinda birkez yazilmasi icin SELECT komutu icinde DISTINCT komutu kullanilmasi gerekir. Örnek:


Örnegin ayni isimde bir cok personel  olabilir DISTINCT komutu kullanilmasi durumunda bu ekrana bir kez yazilacaktir.
 

Order By
Bu komut ile belirtilen kolona göre artan veya azalan bir sıralama ile sorgulama yapabiliriz.
ASC : kullanarak küçükten büyüğe doğru artan sıralama yapabiliriz.
DESC : kullanarak büyükten küçüğe doğru azalan sıralama yapabiliriz.
Ancak ASC kullanmak zorunlu değildir. Çünki default sıralama tipi ASC'dir. Aynı anda birkaç kolon üzerindende sıralama yapabiliriz.

Örnek 1 :
Bu query ile personel tablosundaki bütün kayıtları ad'a göre küçükten büyüğe dogru sıralarız.

Örnek 2 :
Bu query da yukarıdakinin tersine kayıtları büyükten küçüğe dogru sıralar.

Örnek 3 :
Bu query kayıları ad göre artan bir sıralama yapar. Ancak aynı ad ile yaratılmış birden fazla kayıt varsa ise bunlarıda soyad sırasına göre artan bir şekilde sıralar. Eğer her iki kolnda aynı ise o zaman okuduğu sırada sıralar.

Örnek 4 :
Bu query'de ise pernel kayıtları büyükten küçüğe doğru sıralanıyor. Yani en genç eleman'dan başlanarak en yaşlı elemana doğru bir liste yapılıyor. Doğum tarihleri aynı olanlarda ise ad ve soyad'a göre bir sıralama yapılmaktadır.
 

COUNT
Genelde istatistik amaçlar için kullanılır. Mesela hangi tarihte kaç işçinin işe alındığını bulmak için

yazmanız yeterli olacaktır. Bu ifade size gün bazında kaç işçinin işe alındığını gösterecektir. Eğer belli bir tarihten önce ya da sonrasını isterseniz veya sadece sayının 10’dan büyük olduğu günleri görmek isterseniz o zaman ifadeyi şu şekilde yazmak gerekir


HAVING, grup fonksiyonlarının kriterleri için kullanılır. SUM, COUNT vb. gibi.

 

Where

Yukarıda yaptığımız sorgulamaların hepsinde hiç bir koşul belirtmedik.Yani bütün kayıtları tablolardan çektik. Ancak gerçek hayat'ta bu kayıtların sadece bir kısmına ihtiyaç duyarız.Bize gerekli olan dataları diğerlerinden ayıran bazı özellikleri vardır. İşte bu özellikleri bu komut yardımı ile kullanarak gerekli datalara ulaşabiliriz.

Örnek 5 :
Adı ahmet olan personeli listelemek istersek ne yapacağız.Aşagıdaki gibi bir sorgulama yapacağız.

Örnek 6 :
Yaşı 40'dan büyük personeli listeleme istersek;
sorgulamasını kullanmalıyız.Elemanın 40 yaşında büyük olması için 1959 yılından önce doğmuş olması gerekmektedir. O halde dogum_tarihi 1959 yılından küçük olmalıdır.

Örnek 7 :
Adana'da doğmuş personeli listelemek istersek
Örnek 8 :
300 milyondan fazla maaş alan kişileri işe maaşa göre sıralamak istersek;


Operatörler
Her programlama dilinde olduğu gibi SQL'de de operatörler bulunur. Üç çeşit operatör mevcuttur. Karşılaştırma oparatörleri , mantıksal operatörler ve kümeleme operatörleri.Bu karşılaştırma operatörleri aşağıdaki gibidir ;
operatör anlamı
a>X           ... X... a'dan küçük
a<X           ... X... a'dan büyük
a=X         &am p;am p;nb sp;... X... a'ya eşit
a=>X        ... X... a'dan küçük eşit
a<=X        ... X... a'dan büyük eşit
a<>X        ... X... a'ya eşit değil

Mantıksal operatörler ise AND,OR,NOT olarak verilebilir. Bu operatörler burada anlatmayacağız. Bunlar standart bütün dillerde aynı olan operatörlerdir.Kümeleme operatörleri ise datalar üzerinde gruplama yapmamızı sağlayan operatörlerdir.Bu operatörler Between , In , Like operatörleridir. Bu operatörlerin hepsini where ile birlikte kullanmalıyız.
 

Between

Aralıklı sorgulama yapmak istersek kullanabilecegimiz bir operatördür.

Örnek 1 :
Bu cümlecik ile 200 ile 300 milyon arasında maaş alanlar listelenecektir.

Örnek 2 :
Bu sorgulamada ise fatura tarihi 01.01.1998 ve 04.06.1999 tarihleri arasındaki faturalar listelenmiştir.Verilen tarih formatının sistemde kullanılan tarih formatı ile aynı olmasına dikkat edilmelidir. Yoksa sizin verdiğiniz tarih doğru olsa bile format farklı ise sorgulamanız geriye data döndürmez. (Yukarıdaki sorgulamada başıma geldide (:) )
 

In

 Bu komut ile belli bir kolonun kümesini vererek işlemimizi daha kolay bir şekilde yapabiliriz.

Örnek 3 :
Buradaki örnek 'te 1,2 veya 3 meslek grubundan herhangi birine dahil olan personel listelenemektedir.Bu örnek aşagıdaki şekildeki gibide yapabiliriz;



Like  
Bu ise içinde belli bir karakter dizisi bulunan datalara ulaşmak istersek kullanabileceğimiz bir operatördür.

Örnek 4 :

Bu sorgulama ile adres alanında İstanbul geçen kayıtları listelemiş oluruz.

Örnek 5 :
Bu sorgulama ile adres alanının sonunda İstanbul geçen kayıtları listelemiş oluruz.

Örnek 6 :
Bu sorgulama ile adres alanının başında İstanbul geçen kayıtları listelemiş oluruz
 

SQL'de Yeni Bir Kayıt Eklemek  
Tabloya yeni bir satır eklemek istersek INSERT INTO sözcüğünü kullanırız. Genel kullanım şekli aşağıdaki biçimdedir ;
Eğer sadece belirli sahalara değer girmek istersek INSERT INTO'yu aşağıdaki şekildeki gibide kullanabiliriz.
INSERT INTO tablo adı(kolon1,kolon3,kolon9,kolon7) VALUES (deger1,deger3,deger9,deger7)

Örnek :
Yeni bir personel eklemek istersek ;

Örnek :
Yeni bir meslek eklemek istersek ;
Bir tablodan bazı kayıtları başka bir tabloyada aktarabiliriz. Bunun için aşağıdaki gibi bir ifade yazmalıyız;

Örnek :

 

SQL'de Tablolar Üzerinde İşlem Yapma

Genellikle veri tabanı kayıları oluştururken bütün bilgileri bir tabloda değilde birkaç tablo üzerinde tutarız.Bu dataların hem daha
düzenli durmasını hemde gereksiz veri tekrarlarını engellemiş olur.Şimdi farklı tablolara bölünmüş datalar üzerinde işlem yapmamız gerekirse ne yapmamız gerekir.Aslında fazla bir şey yapmamız gerekmez.Tek yapacağımız hangi tabloları kullanacaksak bunları from cümleceğinde belirtmemizdir.Tabloları belirtirken aralarıda , koymayı unutmazsak o zaman sorun yok.

Örnek 1 :
Hangi personelin ne kadar maaş aldığını listelemek istersek;

Örnek 2 :
İstanbul'da yaşayan Adana doğumlu personelin maaşlarını listelemek istersek;
Örnek 3 :
300 milyondan fazla maaş alan ve 2 nolu meslek grubuna ait personeli listelemek istersek;

Örnek 4 :
Muhasebe meslek grubuna ait personel listesi;

Şimdi buradaki sorgulamımızda bir karışıklık söz konusu olacak.İki tane aynı isimde meslek_id oldu.Bunu şu şekilde engelleyebiliriz.
Tablolarda aynı isimde iki kolon varsa bu kolanları kullanırken başlarıda tablo ismini getiririz araya bir nokta koyarak kolon adını yazarız.

Örnek 5 :
Şirketimizde 30 yıldır çalışan ve 200 milyon altında maaş alan personeli ödüllendirecegiz.
Bunun için nasıl bir sorgulama yapmalıyız.



Örnek 6 :
22 yaşından büyük bilgi işlemde çalışan bayan personeli listelemek istersek
(NOT : cinsiyet= 0 : bayan 1 : erkek
medeni_hal= 0 : bekar 1 : evli )
Örnek 7 :
40 yaşından küçük ,bilgi işlem veya muhasebe bölümünde çalışan,erkek,200 milyondan
fazla maaş alan ,Ankara doğumlu ,Sarıyer'de oturan,10 yıldan fazla şirkette çalışan , bekar
,10 milyondan fazla kesinti yapılan personeli listelemek istersek;

Örnek 8 :
Muhasebe ve Pazarlama bölümü dışında çalışan perseneli listelemek istersek;

Örnek 9 :40 yaşları arasında İzmir ve Bursa doğumlu adayları listelemek istersek;

Örnek 10 :
Adı E ile başlayan, 3,5 ve 7 nolu meslek grubuna ait ,bayan,bekar,30 yaşından küçük ,
100 milyondan fazla maaş alan personel listesi ;


Örnek 11 :
Evli ve aile yardımı almayan persenol listesi;
SQL Tablo'dan Kayıt Silmek

Tablodan bir satır silmek istersek DELETE sözcüğünü kullanırız. Genel kullanım şekli aşağıdaki biçimdedir ;
Eğer yukarıdaki gibi bir sorgulama yazıp çalıştırırsak tablodaki bütün kayıtları sileriz. Bunun için DELETE cümleciğini kullanırken dikkat edilmelidir.

Örnek :
Sicil nosu 12345678 olan kayıt silinmek istenirse;

Örnek :
Doğum tarihi 1940'dan önce doğmuş personel kayıtları silinmek istenirse ;


SQL'de Kayıt Değiştirmek

Tablodan bir kayıtı değiştirmek istersek UPDATE sözcüğünü kullanırız. Genel kullanım şekli aşağıdaki biçimdedir
Örnek :
Sicil nosu 12345678 olan kayıtın adresi değiştirlmek istenirse ;

Örnek :
Bütün personele uygulanan kesinti ücreti 10.000.000 sabit olarak belirlenirse ;

Örnek :
Bütün personelin maaşına %20 zam yapılırsa ;


SQL Gruplama Fonksiyonları

(SUM,AVG,MIN,MAX,COUNT(*),COUNT(DISTINCT))
 

MAX


Verilen kolondaki en büyük değeri geri döndürür. Genel yazım biçimi aşağıdaki gibidir;

Örnek :
En fazla aylık ücret alan personel ne kadar maaş alıyor?

Örnek :
En fazla aile yardımı alan personelin maaşını ve sicil no'sunu öğrenmek istersek ;


Örnek :
En yüksek taban ücret olan meslek listelenmek istenirse ;

 

MIN
Verilen kolondaki en küçük değeri geri döndürür. Genel yazım biçimi aşağıdaki gibidir;

Örnek :
En düşük aylık ücret alan personel ne kadar maaş alıyor ?


Örnek :
En az aile yardımı alan personelin maaşını ve sicil no'sunu öğrenmek istersek ;


SUM

Verilen kolondaki Bütün değerleri toplayarak geri döndürür. Genel yazım biçimi aşağıdaki gibidir;
Select SUM(kolon_adı) FROM tablo;

Örnek :
Personele ödenen toplam ücret nedir ?

Örnek :
Toplam ödenen aile yardımı bulunmak istenirse

Örnek 4:
Maaşından kesinti yapılan personele ödenen toplam ücret bulunmak istenirse ;


AVG  

Verilen kolondaki değerlerin aritmetiksel ortalamsını geri döndürür. Genel yazım biçimi aşağıdaki gibidir;

Örnek :
Aylık ödenen ücret ortalamasını bulmak istersek ;


Örnek 2:
Ortalama taban ücret listelenmek istenirse ;

Örnek 3:
30.01.1990 yılından sonra işe başlıyanların ortalama ücreti hesaplanmak istenirse ;
COUNT(*)
Verilen tablodaki record sayısını geri döndürür. Genel yazım biçimi aşağıdaki gibidir ;

Örnek :
Kaç tane personel çalıştığını listelenmek istersek;


Verilen kolondaki unique record sayısını geri döndürür. Genel yazım biçimi aşağıdaki gibidir ;

Örnek :
İsmi farklı kaç tane personel çalıştığını listelenmek istenirse;

Create, Alter, Drop

CREATE DEYİMİ

CREATE deyimi tablo ve view gibi bir veritabanı nesnesi yaratmayı sağlar.



Tablo Yaratmak:

Veritabanı üzerinde bir tablo yaratmak için CREATE deyimi kullanılır.



Yapısı:



Örnek:

 
NOT: Char, varchar, integer, numeric gibi sözcükler tablo alanlarındaki temsil edilecek verinin türünü belirtir. SQL'de SMALLINT, VARCHAR, DECIMAL(x,y), FLOAT(x;y), DATE,  TIME, TIMESTAMP,  gibi alan veri türleri vardır.



Örnek:



yukarıdaki örnekte varchar tipteki aalan tanımlarını
 VARCHAR(15) NOT NULL COLLATE PXW_TUR
şeklinde tanımmlayın bu türkçe karakter sorrunun ortadan kaldırır


ALTER DEYİMİ
Daha önce yaratılmış nesnenin değiştirilmesini sağlar. Örneği bir tablonun tasarımını değiştirmek gibi.

Örnek:



Yukarıdaki deyimde musteri tablosunun alanlarına tel adlı bir alan daha eklenmiştir.


 DROP DEYİMİ
Bir nesnesin silinmesini sağlar.

Örnek:



TABLO ADINI DEĞİŞTİRME

SQL 'de ALTER TABLE komutu icerisinde RENAME TABLE sözcügünü kullanarak bu islemi gerceklestirebiliriz. Örnegin islem tablosunun adini process olarak degistirelim:


 

TABLO SİLME İŞLEMİ

Bu amacla DROP TABLE komutu kullanilmalidir. Yanliz bir tablo silindiginde bu tabloya ait kopya(es) tablolar, indeksler de silinir. Örnegin hesap tablosunu silelim:



TABLOYA KOLON EKLEME
SQL 'de ALTER TABLE komutu icerisinde ADD sözcügünü kullanarak bu islemi gerceklestirebiliriz. Örnegin hesap tablosuna hesap acilis tarihi adli bir sutun ekleyelim:


KOLON ADINI DEĞİŞTİRME

SQL'de ALTER TABLE komutu icersinde RENAME sözcügünü kullanarak bu islemi gerceklestirebiliriz. Örnegin müsteri tablosundaki adres kolonunun adini müsteri adresi olarak degistirelim:



TABLODAN KOLON SİLME

SQL 'de ALTER TABLE komutu icerisinde DROP sözcügünü kullanarak bu islemi gerceklestirebiliriz. Örnegin biraz önce hesap tablosuna ekledigimiz hesap acilis tarihi adli bir sutunu silelim



Ayni anda birden fazla kolonu silebiliriz. Örnegin hesap tablosundan hesap acilis tarihi ve hesap numarasi kolonlarini silelim:

mükemmel anlatmışsınız. emeğineize sağlık.  delphidede acaba bu şekilde anlatmanız mümkün mü? ben delphiye yeni başladım. acaba acemiler için bir başlık açılabilir mi. örnek programlara anlatılsa bence çok güzel olur. basit programları inceleyerek başlamak çok daha öğretici diye düşünüyorum. şimdiden ço9k saolun

çok mutlu olurum gerçekten